گاز مونوکسیدکربن که بیرنگ و بیبو است، هر ساله با آغاز فصل سرما جان تعدادی از شهروندان استان اردبیل را میگیرد و تشخیص دیرهنگام آن خطرات جدی بهدنبال دارد.
نویسنده: ولی نیکخواه
هر ساله با شروع پاییز و آغاز سرما و کاهش محسوس دما در استان اردبیل، استفاده گسترده از وسایل گرمایشی گازسوز را افزایش داده و در نتیجه، خطر گازگرفتگی در استان اردبیل به یکی از تهدیدهای جدی برای سلامت شهروندان تبدیل شده است. هر ساله همزمان با برودت هوا، موارد متعددی از مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن در مناطق شهری و روستایی این استان گزارش میشود که در بسیاری از موارد، قابل پیشگیری است.
نقص فنی وسایل گرمایشی؛ عامل اصلی گازگرفتگی
بررسیها نشان میدهد که نقص فنی در وسایل گرمایشی، استفاده از بخاریهای غیراستاندارد، دودکشهای نامناسب و تهویه ناکافی از مهمترین عوامل بروز مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن به شمار میرود. متأسفانه در بسیاری از منازل، بخاریها بدون بررسی فنی و ایمنی نصب میشوند و همین موضوع، جان ساکنان را در معرض خطر قرار میدهد.
طبق آمارهای اعلامشده، نزدیک به ۸۰ درصد موارد مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن در کشور و استان اردبیل ناشی از سهلانگاری در استفاده ایمن از وسایل گازسوز استاندارد است. این آمار نشان میدهد که رعایت چند نکته ساده ایمنی میتواند از وقوع بسیاری از حوادث تلخ جلوگیری کند.
مونوکسیدکربن؛ قاتل خاموش در خانهها
گاز مونوکسیدکربن که به «قاتل خاموش» معروف است، گازی بیرنگ، بیبو و بیمزه بوده و تشخیص آن بدون تجهیزات خاص امکانپذیر نیست. این گاز در اثر احتراق ناقص وسایل گازسوز تولید میشود و به سرعت میتواند باعث مسمومیت شدید و حتی مرگ شود.
از جمله علائم شایع گازگرفتگی میتوان به سردرد، سرگیجه، حالت تهوع، خوابآلودگی، از دست دادن تعادل، تنگی نفس و کاهش سطح هوشیاری اشاره کرد. نکته مهم این است که در برخی موارد، به دلیل تنوع علائم، مسمومیت با مونوکسیدکربن ممکن است با بیماریهای گوارشی یا عفونتهای ویروسی اشتباه گرفته شود و همین تأخیر در تشخیص، خطرات جبرانناپذیری به دنبال دارد.
افزایش خطر گازگرفتگی همزمان با برودت هوا
در روزهای سرد سال، بهویژه در استانهایی مانند اردبیل که سرمای هوا شدیدتر است، استفاده مداوم از وسایل گرمایشی اجتنابناپذیر میشود. این شرایط، ضرورت توجه ویژه به ایمنی بخاریها، سلامت دودکشها و تهویه مناسب محیط را دوچندان میکند.
شهروندان باید توجه داشته باشند که دودکش وسایل گرمایشی حتماً دارای کلاهک مناسب باشد و مسیر آن مسدود یا نشتی نداشته باشد. همچنین استفاده از بخاری در فضاهای بسته و بدون تهویه، یکی از خطرناکترین عوامل بروز گازگرفتگی است.
آمار چه می گوید؟
در حال حاضر آمار رسمی و منتشرشده درباره گازگرفتگی (مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن) بهصورت دقیق تفکیکشده برای سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ در استان اردبیل به شکل یک جدول کامل در منابع رسمی کشور منتشر نشده است. با این حال، دادههای معتبر و گزارشهای رسانهای و دانشگاهی بخش زیادی از وضعیت را نشان میدهد.
با این حال جستچو در اخبارها نشان می دهد که در ۱۰ ماه سال ۱۴۰۱، بهطور رسمی اعلام شد که ۱۷ نفر در استان اردبیل قربانی گازگرفتگی شدهاند. حداقل ۶ نفر در اردبیل در دو ماهه اول ۱۴۰۲ براثر گاز مونوکسیدکربن جان خود را از دست دادهاند.
در زمستان ۱۴۰۳ نیز موارد متعدد مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن در استان ثبت شدهاند، از جمله اینکه ۹ نفر در همین سال مسموم شده اند.
اقدامات فوری در صورت مشاهده علائم گازگرفتگی
در صورت مشاهده علائمی مانند سردرد، سرگیجه، تهوع یا خوابآلودگی غیرعادی، لازم است افراد بلافاصله اقدام کنند. خاموش کردن وسایل گازسوز، باز کردن پنجرهها برای تهویه سریع محیط و خروج از محل آلوده از اقدامات اولیه ضروری است.
همچنین توصیه میشود شهروندان در اسرع وقت با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرند تا اقدامات درمانی لازم در کوتاهترین زمان انجام شود. سرعت عمل در چنین شرایطی میتواند جان افراد را نجات دهد.
پیشگیری؛ بهترین راه مقابله با گازگرفتگی
استفاده از وسایل گرمایشی استاندارد، بازدید دورهای دودکشها، نصب صحیح بخاریها و رعایت اصول تهویه، مهمترین راهکارهای پیشگیری از مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن در استان اردبیل هستند. با افزایش آگاهی عمومی و رعایت نکات ایمنی، میتوان از بروز بسیاری از حوادث ناگوار در فصل سرما جلوگیری کرد.
