قاچاق چوب جنگل فندقلو؛ تهدیدی جدی برای منابع طبیعی
نویسنده: صادق پارسا
جنگلهای فندقلو در نمین یکی از کهنترین و زیباترین جنگلهای ایران به شمار میروند که هممرز با استان گیلان قرار دارند و به دلیل تنوع گیاهی و جانوری، اهمیت زیستمحیطی بالایی دارند. این جنگلها که مساحتی حدود ۱۶ هزار هکتار دارند و بیش از چهار هزار هکتار آن تحت پوشش عرصههای جنگلی است، به دلیل وجود درختان پربار فندق، گلهای بابونه و گونههای جانوری منحصربهفرد مانند مارال، علاوه بر ارزش طبیعی، اهمیت اقتصادی و گردشگری نیز دارند. با این حال، در سالهای اخیر قاچاق و قطع غیرقانونی درختان، تهدیدی جدی برای این اکوسیستم ایجاد کرده است.
شیوههای قاچاق و تخریب درختان فندقلو
اغلب قاچاقچیان با استفاده از بهروزترین ارههای برقی بیصدا درختان جنگل را قطع میکنند. برخی از آنها همراه خانواده وارد جنگل میشوند و در مدت کوتاهی، چند درخت را قطع کرده و در خودرو جاسازی میکنند تا به بازار آزاد بفروشند. محمود قلیزاده، مدیرکل منابع طبیعی استان اردبیل، میگوید این تنها روش قاچاق نیست؛ برخی سوداگران آتشسوزیهای عمدی ایجاد میکنند و پس از حریق، درختان باقیمانده را به زغال تبدیل میکنند و در بازار آزاد میفروشند.
این اقدامات غیرقانونی باعث تخریب پوشش جنگلی و کاهش تنوع زیستی در منطقه شده و تهدیدی جدی برای پایداری اکوسیستم محسوب میشود.
چالشهای حفاظت از جنگل فندقلو
دسترسی سخت و صعبالعبور بودن جنگل فندقلو، حفاظت از آن را دشوار کرده است. نیروهای حفاظتی استان اردبیل مجبورند برای رسیدن به منطقه از گردنه حیران و مناطق عملیاتی نمین عبور کنند که روند کنترل و پایش را طاقتفرسا میکند. به گفته قلیزاده، تعداد کم نیروهای حفاظتی نیز مشکل را تشدید کرده و باعث شده جنگل سالها محل ترانزیت قاچاق چوب باشد.
با این حال، استفاده از دوربینهای دید در شب و پایش مستمر به شعاع ۱۹ کیلومتر، شناسایی و دستگیری قاچاقچیان و عوامل آتشسوزی عمدی را ممکن کرده است، اما امکانات موجود برای حفاظت کامل کافی نیست و نیاز به تجهیزات دیجیتالی پیشرفتهتر و همکاری بین دو استان اردبیل و گیلان وجود دارد.
تأثیر اقتصادی و اجتماعی تخریب جنگل
وجود کارخانههای صنایع چوب و سلولزی در مجاورت جنگل، باعث شده برخی روستاییان به عنوان واسطه یا مشارکتکننده در قاچاق چوب عمل کنند. قاچاقچیان با پرداخت مبالغ قابل توجه، مردم محلی را برای قطع درختان و تولید زغال تشویق میکنند. فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان اردبیل، سرهنگ محمد نوری، به نقش مشکلات اقتصادی و بیکاری جوانان در تشدید این بحران اشاره کرده و تأکید میکند که بدون ارتقای فرهنگ حفاظت و بهبود معیشت مردم، کنترل کامل جنگل غیرممکن است.
روشهای تبدیل درختان به زغال
مسعود لاهوت، کارشناس محیطزیست، توضیح میدهد که قاچاقچیان ابتدا درختان قطعشده را در خندق دفن کرده، آتش میزنند و بعد از مدتی خاک را روی آن برمیگردانند. حرارت باعث تبدیل چوب به زغال میشود و پس از یک ماه، زغالها خارج و به فروش میرسند. این شیوه غیرقانونی، علاوه بر نابودی درختان کهن، سلامت خاک و اکوسیستم جنگل را نیز تهدید میکند.
راهکارهای حفاظت و پیشگیری
برای نجات جنگل فندقلو، اقدامات فوری و گسترده لازم است:
-
افزایش نیروهای حفاظتی و استفاده از فناوریهای نوین برای پایش دقیق منطقه.
-
همکاری مردم محلی و تشکلهای مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگسازی محیط زیستی.
-
بازدارنده کردن قوانین مبارزه با قاچاق چوب و برخورد جدی با سوداگران و قاچاقچیان.
-
توسعه معیشت و اشتغال پایدار در حاشیه جنگل تا انگیزه تخریب کاهش یابد.
در آخر باید گفت منابع طبیعی امانتی از گذشتگان است و با حفاظت صحیح باید به نسلهای بعدی منتقل شود.که بدون اقدام عاجل، اگر روند تخریب ادامه یابد، ممکن است در کمتر از یک سال، بخش وسیعی از جنگل فندقلو از بین برود.
