نویسنده: غفار پارسا

جنگل فندقلو به عنوان یکی از جاذبه‌های بکر و چشم‌نواز استان اردبیل، سالانه پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است. این منطقه با دارا بودن گونه‌های گیاهی متنوع، چشمه‌های طبیعی، مراتع سرسبز و دسترسی آسان به امکانات شهری، بستری مناسب برای توسعه اکوتوریسم و گردشگری پایدار محسوب می‌شود.

اجرای طرح‌های طبیعت‌گردی همچون پیاده‌روی در مسیرهای جنگلی، کمپینگ و برگزاری جشنواره‌های فصلی می‌تواند علاوه بر حفظ ارزش‌های طبیعی منطقه، به رونق اقتصادی بومیان نیز کمک کند.

ایجاد زیرساخت‌های لازم با حفظ ضوابط زیست‌محیطی و بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، آینده روشنی برای تبدیل فندقلو به یکی از مقاصد اصلی گردشگری طبیعت ایران رقم خواهد زد.

در همین راستا معاون وزیر و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در بازدید از طرح‌های توسعه جنگل فندقلو اردبیل، اظهار کرد: در حال حاضر 480 پارک جنگلی و تفرجگاه طبیعی در کشور وجود دارد که مردم در فصول مختلف سال از آن‌ها بهره‌مند می‌شوند.

تیموری ادامه داد: طبق قانون، واگذاری این پارک‌ها از جمله فندقلو به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته تا زمینه ایجاد طرح‌های گردشگری پایدار، توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال برای جوامع محلی فراهم شود.

معاون وزیر جهاد کشاورزی به ظرفیت‌های ویژه جنگل فندقلو در اردبیل اشاره کرد و گفت: این منطقه به‌عنوان یکی از زیباترین و بکرترین جنگل‌های شمال غرب کشور، قابلیت بالایی برای جذب گردشگر دارد. با اجرای طرح‌های برنامه‌ریزی‌شده و همکاری بخش خصوصی، می‌توان زیرساخت‌های لازم برای توسعه گردشگری، حفظ محیط زیست و بهره‌برداری اقتصادی پایدار را فراهم کرد.

تیموری افزود: در همین راستا، طرح مدیریتی جامع پارک جنگلی فندقلو تهیه و نهایی شده و در مدت‌ زمان تعیین‌شده، با نظارت دولت و مشارکت سرمایه‌گذاران، اجرا خواهد شد تا شرایط نگهداری، احیا و بهره‌برداری از این مجموعه منحصر به فرد به شکلی مطلوب فراهم شود.

اما …..

هر چند توسعه گردشگری در فندفلو می تواند باعث رونق گردشگری و توسعه اشتغال شود، اما متأسفانه در سال‌های اخیر به بهانه‌ی توسعه گردشگری، تخریب این اکوسیستم حساس افزایش یافته است. ساخت ویلاهای تفریحی، جاده‌کشی‌های بی‌برنامه، ایجاد تأسیسات بزرگ و بدون ارزیابی‌های زیست‌محیطی، مثل تله کابین و سورتمه حیران، پتروشیمی آرتا انرژی و صنایع آرتا پلاست و….. در حاشیه این جنگل منجر به از بین رفتن هزاران هکتار درخت و گیاهان دارویی شده است.

بسیاری از فعالان حوزه محیط زیست هشدار داده‌اند که تبدیل بی‌ضابطه این جنگل به مرکز گردشگری، نه تنها موجب تخریب اکولوژی طبیعی می‌شود، بلکه منابع آب زیرزمینی، تنوع زیستی، کیفیت خاک را نیز به شدت تهدید می‌کند. آنها معتقدند اثرات صنایعی مثل صنایع آرتا پلاست سالهاست که ریشه درختان این منطقه را بریده، پتروشمی آرتا انرژی هم با ذرات شیمیایی و آلودگی ها یبجا مانده گلوی این منطقه را خفه کند.

توسعه صنعتی و گردشگری در جنگل‌ها اگر بر پایه اصول «توسعه پایدار» شکل گیرد، می‌تواند به رونق اقتصادی جوامع بومی، افزایش آگاهی عمومی و حفظ ارزش‌های طبیعی منجر شود. ایجاد مسیرهای پیاده‌روی ایمن، اقامتگاه‌های بومگردی کوچک، آموزش گردشگران و نظارت مستمر بر فعالیت‌های انسانی، راه‌حل‌هایی است که می‌تواند همزمان گردشگری مسئولانه و حفاظت از جنگل‌ها را تضمین کند.

به جای فدای طبیعت به پای توسعه بی‌برنامه، لازم است دستگاه‌های اجرایی، جوامع محلی و سرمایه‌گذاران با نگاه بلندمدت به جنگل‌ها، طرح‌های مدیریتی علمی و کارآمد را اجرا کنند. در غیر این صورت، از دست دادن جنگل فندقلو هزینه‌هایی سنگین برای محیط زیست و طبیعت اردبیل به دنبال خواهد داشت که جبران آن شاید هرگز ممکن نباشد.